Poukisa malgre fòs lòd yo ap itilize «drône», cha blennde ak lòt gwo materyèl ankò, sa pa anpeche gang ame yo kontinye vale teren an Ayiti ?! Ki nouvo estrateji gang yo itilize ki pèmèt yo avanse rapid konsa nan kapital la dènye semèn sa yo? Kisa k fè fòs lòd yo pa rive repouse yo jiskaprezan ? Enben, AyiboPost pral ede w byen konprann sa k ap pase
Avan n abòde estrateji gang yo, ann f on koudèy byen vit sou dènye zak yo poze nan kapital la dènye semèn sa yo.
► Dènye zak gang yo
Se pratikman depi janvye 2025 lan kriminèl yo ogmante atak yo nan zon metwopolitèn pòtoprens lan.. Chak jou, yo kontinye met dife nan kay popilasyon an ak nan divès enstitisyon prive, touye moun, kidnape, epi vyole fanm ak tifi.
Soti fen janvye pou rive mitan mwa mas la, yo lanse plizyè gwo atak sou zòn tankou Kenskòf, Petyonvil, Dèlma 30, Dèlma 17 ak 19, Taba 27 ak 28, Kafoufèy, Fò nasyonal, Kriswa, elatriye.
Plizyè nan nouvo katye sa yo rive tonbe anba kontwòl bandi, sa ki pouse plis moun oblije ap deplase kite lakay yo.
Daprè Organisation internationale pour les migrations ( OIM ), se 60 000 moun ki deja oblije kouri kite lakay yo pandan dènye atak sa yo. Moun sa yo vin ajoute sou plis pase yon milyon lòt ki te deja kouri chape poul yo anba grif gang Viv ansanm yo.
► Estrateji gang yo
Si se vre depi pratikman fen fevriye 2024 gang yo ap kraze, piye epi boule sant vil Pòtoprens, enben pou premye trimès 2025 lan, espesyalman nan dènye semèn sa yo, yo pase monte ak yon vitès siperyè jouk rive nan zòn Avni Kristòf, kote yo rive fòse plizyè enstitisyon enpòtan tankou Fakilte Syanzimèn, INAGHEI, IERAH ak lòt ankò fèmen pòt yo pou bon.
Gang yo poze tout zak sa yo, malgre lapolis ap siyonnen ak cha, epi eseye repouse yo. Yon sitiyasyon ki pouse anpil moun ap mande: kijan yon bagay konsa fè posib? Ki estrateji yo itilize konsa menm ?
Enben, AyiboPost jwenn plizyè temwànyaj ki pèmèt li idantifye omwen 4 gran estrateji gang yo itilize pou yo opere.
Premye estrateji batay yo, se pyèj yo tann pou fòs lòd yo.
Daprè sa plizyè sitwayen ki te rete nan sant vil Pòtoprens esplike AyiboPost, se depi kòmansman mwa janvye a yo te tanmen remake gang yo t ap mete gwo dispozitif nan mache Salomon, ak nan divès katye ak ri nan sant vil la tankou nan ri Waag, Ri Kapwa, Ri Chavannes, ri Women ak Maglwa Anbwaz.
Yo Fouye twou nan wout yo, mete bonbòn gaz pwopàn nan lari.
Se menm estrateji sa a gang nan baz Gran Grif nan lokalite Savyen Tirivyè Latibonit itilize. E pandan omwen 2 fwa, yo pyeje fòs lòd ki sou teren an, sa ki deja debouche sou lanmò 2 ofisye Kenyan ak 4 blennde yo boule.
Dezyèm estrateji gang yo, se pasaj yo kreye pou tèt pa yo. Yo fè gwo twou nan kay ki nan zòn yo oubyen yo fofile kò yo nan ravin pou pèmèt yo kreye wout pou yo pase san yo pa kwaze ak cha lapolis.
Pou sa, yo mache ak biren epi moso kapèt pou evite fè gwo bri nan moman y ap kase mi kay yo.
Toujou daprè sa sitwayen yo ki jounen jodi a pa ka tounen lakay yo esplike AyiboPost, li te klè kou dlo kòk, gang yo t ap prepare yon deblozay nan dat ki make premye ane gwo evazyon penitansye nasyonal ak prizon Kwadèboukè a.
Nan lannuit 24 pou ouvri 25 fevriye 2025 lan, gang Viv ansanm yo atake Dèlma 30.
Depi aprè yo fin gen kontwòl Nazon ak Solino, moun Delma 30 te santi yo nan lis zòn gang yo prevwa atake. Pou sa, yo te kòmanse òganize yo pou yo repouse tout atak gang yo t a tante fè pou pran kontwòl Katye sa a ki gen ladan yon biwo Office national d’assurance Vieillesse, yon sikisal Sogebank ak plizyè lòt gwo antrepriz sou wout Dèlma a, ki pa lwen lokal Televizyon nasyonal Dayiti.
Abitan nan plizyè katye sa yo gang yo atake, yo rakonte AyiboPost sa yo wè ak tande nan divès atak bandi rive fè yo.
Lòt estrateji yo fè konnen gang yo itilize pou yo atake katye yo, se operasyon lannwit, nan moman kote lapolis bese gad li. Yo pwofite de fènwa a pou yo antre nan katye yo san fè bri, e pafwa yo konn menm rantre plizyè jou alavans. E se egzakteman menm estrateji sa yo te itilize pou atake komin Kenskòf nan dat 4 mas lan. Lè yo rive jis sou twonson wout ki mennen nan Sid peyi a, daprè sa administratè kominal la, Emmanuel Pierre, esplike AyiboPost.
Nan sware 24 pou rive 25 fevriye lè gang Viv ansanm yo rive atake Dèlma 30 lan, se kat kote diferan yon sèl kou yo atake katye sa a,, daprè Lambert Augustin, yon avoka ki t ap viv nan zòn nan depi karant ane epi ki te la nan moman atak yo.
Yon gwoup pase Kafou Samida sou avni Poupla, de lòt gwoup pase Nazon yon kote yo rele Sylvio Cator epi katriyèm gwoup la pase zòn komisarya Kafou Aewopò.
Selon avoka a, se lè gang yo fin pase sou barikad yo yo kòmanse tire moun epi mete dife nan kay. Dapre konsta li, bandi yo touye anviwon 20 moun nan lannuit sa a.
Kidonk, nou kapab di, atak lannwit se twazyèm estrateji batay gang yo itilize. Kounye a, ann gade katriyèm nan.
Mete sou gwo zam yo gen nan men yo pou atake popilasyon an epi fè fas ak fos sekirite yo, youn nan pi gwo estrateji gang yo itilize pi plis depi kèk tan, se dwon. Plizyè fwa nou ka wè videyo chèf gang Jhonson André “Izo” mete deyò kote l montre l gen kontwòl deplasman cha lapolis yo.
Se menm konsta a pou zòn Fò nasyonal kote yon ajan Brigade d’Opération et d’Intervention Départementale (BOID) eksplike AyiboPost nan moman gang yo te atake Fò nasyonal nan mwa fevriye a, plizyè fwa gen de dwon yo remake ki t ap vole sou zòn nan.
► Feblès operasyon Fòs lòd yo
Bon ! Kisa k eskplike jiskaprezan fòs lòd yo pa rive frennen gang yo toutbon nan estrateji sa yo ? Enben, AyiboPost jwenn son klòch polisye sou sa.
Yon ajan Unité départementale de maintien d’ordre ( UDMO) ki souvan nan entèvansyon kont gang yo di AyiboPost yo te kòmanse resevwa alèt sitwayen ki pase zòn Mache Salomon ki te montre yo enkyè pou sa yo wè gang yo t ap prepare nan zòn sa a.
Moun yo te santi gang yo vle avanse sou Channmas, atake baz UDMO ak Palè Nasyonal.
Men daprè polisye a, estrateji gang yo itilize pou yo pase anndan kay osnon nan ravin fè li vin difisil anpil pou lapolis la rive atenn yo nan entèvansyon yo. Nan sans sa a, nan yon entèvyou li te bay AyiboPost nan mwa janvye pase a, Polisye sa a te kritike estrateji Lapolis nasyonal la ansanm ak fòs miltinasoynal la peyi Kenya ap dirije, ki manke atake gang yo sou tèren, men ki pito anndan cha.
Toujou daprè polisye sa a, gang yo pasyan, yo ensiste jiskaske yo rive jwenn yon twou vid epi yo pwofite.
Polisye a di AyiboPost li regrèt jiskaprezan otorite nan Lapolis yo poko deside deplwaye gwo mwayen pou atake bandi yo nan baz yo, yon fason pou anpeche yo kontinye pwogrese.
► Met sou pwoblèm teknik sa yo, plizyè obsèvatè soulve nan deba piblik la tou, dezakò yo estime ki ta genyen nan mitan wo plase yo nan tèt peyi a, ki pa rive ini yo pou konbat ensekirite a. Dènye rankont nouvo kowòdonatè Konsey prezidansyel tranzisyon an Fritz Alphonse Jean fè ak plizyè otorite polisye, pami yo Direktè jeneral PNH la Rameau Normil, ak kòmandan an chèf Misyon miltinasyonal la Godfrey Otunge, an absans premye minis Alix Didier Fils-Aimé ki se chèf CSPN nan, epi Sekretè deta sekirite a Mario Andresol, se youn nan evènman ki vin alimante dout ki genyen sou relasyon travay otorite yo pou rezoud pwoblèm ensekirite a.
Se yon dezakò ki te deja parèt byen klè depi premye mas 2025, lè gouvènman an ak Konsèy prezidansyèl tranzisyon an anonse yo mete kanpe yon Task Force ki pou konbat gang yo, pandan yo te tou anonse l t ap mennen yon operasyon nan zòn Ba Delma.
Alòske sou bò pa l, Lionel Lazarre ki se Pòt pawòl adjwen Lapolis lan ansanm ak yon kad nan fòs miltinasyonal peyi Kenya ap dirije nan peyi a depi 8 mwa, di AyiboPost yo pa konn egzistans Task Force sa a.
N ap souliye, se nan menm semèn otorite yo anonse entèvansyon an ba Delma, Chef gang Jimmy Cherizier, alyas Babekyou anonse gen sèz moun ki mouri bò lakay li ak kat lòt ki blese nan kad entèvansyon Task Force sa a fè avèk dwon ki gen eksplozif.
AyiboPost pa rive verifye chif sa yo.
*
Pandan tout dezakò sa yo, atak gang yo kontinye, malgre entèvansyon otorite yo te anonse.
Pou anpil moun, li pa klè kisa objektif gang yo ye ak nouvo atak sa yo. Men, nan moman yo atake Delmas 19 nan dat 15 mas la, gwoup gang ki tabli nan Simon Pele ki gen nan tèt li Djouma, fòse liy trafik ki te konn pase sou wout pis pou ale mache pis nan komin Site Solèy pase pito anndan baz yo nan Simon Pele. Yon chofè moto ki fè wout la esplike AyiboPost gang yo fè sa yon fason pou yo ka fòse chofè yo peye pou yo pase. Li menm, yo te fè l peye 500 goud.
Nan nouvo atak yo fè kont Kenskof nan dat 4 mas la, bandi yo rive koupe twonson wout ki relye Pòtoprens ak Gran Sid peyi a, nan nivo lokalite Badyo. Depi kèk tan, se inik wout atè moun ki nan kapital la te konn itilize pou ale nan Sid depi apre gang yo kontwole wout nasyonal nimewo 2 a nan nivo Matisan.
Atak sa yo vize tou plizyè medya ki te gen lokal yo nan sant vil Pòtoprens, jan sa te kòmanse depi ane pase. Nan dat 12 pou rive 16 mas,, yo mete dife nan lokal radyo televizyon Karayib, radyo Melodie FM ak radyo Tele Pluriel ki nan Delma 19
Si li difisil jiskaprezan an Ayiti pou popilasyon an konnen veritab objektif gwoup gang sa yo ki reyini tèt yo sou non Viv Ansanm epi k ap simayen laterè tout kote lide yo di yo, enben Repiblik Dominikèn li menm pran pozisyon pa l deja. Nan dat 4 mas 2025 lan, prezidan Luis Abinader siyen dekrè 104-25 lan pou klase 26 gang kriminèl an Ayiti kòm «organisations terroristes», daprè sa ki rapòte nan yon atik jounal dominiken Listin Diario. Yon desizyon gouvènman peyi vwazen an pran, pou montre nan ki pwen yo konsidere gwoup gang sa yo kòm menas pou lakay yo.
Nan yon videyo Jimmy Cherizier alyas Barbecue pibliye pou anonse gen 16 moun ki mouri nan atak dwon eksplozif ki te fèt anba Dèlma a, li te tou menase pou li menm tou, li achte dwon eksplozif pou l itilize nan aksyon l yo.
Kesyon k ap poze kounye a se : Èske Leta Ayisyen an mezi pou anpeche plan sa a ateri, lè n ap konsidere fasilite gwoup gang sa yo genyen pou yo trafike gwo zam lagè menm lapolis ak lame peyi Dayiti pa genyen ?
Kamera : Max Kendlay Kevjhevaal Toussaint
Montaj ak Animasyon :Max Kendlay Kevjhevaal Toussaint
Prezantasyon : Nancy Pascal André
Rechèch ak Redaksyon : Wethzer Piercin
Edisyon ak Sipèvizyon : Chérubin Jérôme ak Philicien Casimir
Gardez contact avec AyiboPost via :
► Notre canal Telegram : cliquez ici
► Notre Channel WhatsApp : cliquez ici
► Notre Communauté WhatsApp : cliquez ici
Comments